Popüler Yazılar

22 Ocak 2012 Pazar

10.Sınıf Coğrafya Ders Notları


Kayaç:Yer kabuğunun ana maddesi olan minerallerden oluşan sert cisimlere denir.

İç Püskürük:Magmanın yer yüzüne çıkmadan soğuyup katılaşmasıyla oluşur.
+Yavaş soğudukları içindaha sert yapıda ve eleman boyutarı büyüktür.
==>Granit,Siyenid,Diyorit,Gabro

Dış Püskürük:Magmanın yeryüzüne çıkması ve soğuyup ince kristal ve camsı şekil oluşturması.
==>Bazalt,Obsidyen,Sünger Taşı,Andezit

TORTUL KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR?

Dış kuvvetlerin aşındırma yapıp malzemeyi taşıması sonucu,yeryüzünün çukur yerlerine biriktirmesi ve malzenin taşlaşması sonucu oluşur.

FİZİKSEL (Mekanik,Kırıntılı Kayaçlar)
Dış kuvvetlerin aşındırdığı maddelerin yeryüzünün çukur yerlerine birikip taşlaşmasıyla oluşur.
==>Kum,Kil,Çakıl

KİMYASAL TORTUL KAYAÇLAR 
Suda eriyik halde bulunan minerallerin çökemesiyle oluşan kayaçlardır.
==>Kalker,Jips,Kaya Tuzu

ORGANİK TORTUL KAYAÇLAR
Bitki-Hayvan kalıntılarının sıcaklık ve basınç altında taşlaşmasıyla oluşan kayaçlardır.
==>Kömür türleri,mercan kayalar,tebeşir

BAŞKALAŞIM KAYAÇLAR(Metaformik)
Tortul yada volkanik kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç şartlarında bir başka kayaya dönüşmesine denir.
==>Kalker===Mermere,Granit===Gnaysa,Kum Taşı===Kuvarsite ,Kömür Taşı===Elmasa dönüşür 

Tortul kayaçlar bünyelerinde fosil barındırırlar.

LEVHA TEKTONİĞİ
  1. Yerin iç yapısı 3 ayrı katamandan oluşur.
  2. Bunlar Litosfer+Monta+Çekirdek
  3. Litosfer okyonuslarda ince,karalarda kalındır.
  4. Litosferin altında manto yer alır.Manto demir,magnezyum,oksijenden oluşur.
  5. Mantonun en hareketli kısmıı üst mantodur.
  6. Mantonun altında yer alan çekirdek %85 demirden oluşur.
  7. Yerin derinliklerine inildikçe sıcaklık artar. 33 metrede 1C artar.Buna Jeotermik Gradyan denir.
  8. Yerin derinliklerdeki sıcaklık ve basınca bağlı olarak  manto,litosfere doğru konveksiyonel akımlar geliştirir ve litosfere baskı uygulayarak litosferin çeşitli boyutlarda parçalara ayrılmasına neden olur.Bu parçaların her birisine Levha denir.
Levhaları inceleyen bilim dalına Levha Tektoniği adı verilir.Alfred Wegener tarafından bulunmuştur.
YAKLAŞAN LEVHALAR
  • İki okyonusal levha karşılaştığında yoğunluğu fazla olan levha düğerinin altına dalar.Dalma+Batma Zonu oluşur.Bu olayın görüldüğü yerlerde okyonusal çukurlar oluşur.Örneğin.Mariana Çukuru 11022 Metre

  • 2 Kıtasal levha karşılaştığında  çarpışarak Sıkışır ve yükselir.Sonuçta dağ oluşur.Örneğin: Himayalar
UZAKLAŞAN LEVHALAR
  • 2 Tane  kıtasal levha birbirinden ayrıldığında deniz oluşumu gerçekleşir.Örneğin Kızıldeniz
  • 2 tane okyonusal levha birbirindne ayrıldığında mağma okyonus yüzeyine çıkarak soğur ve katılaşır.Sonunda okyanus ortası sırtler ve Volkanik adalar oluşur.Örneğin Japonya
YANAL LEVHALAR
2 levha birbirini sıyırarak yer değiştirmesi sırasında sürtünme nedeniyle direnç gösterilir.Artan gerilim, deprem aracılığıyla çözülür.Bu olaya sonucunda Fay Hatları Oluşur.Örneğin:ABD San Andreas

LEVHA SINIRLARINDA MEYDANA GELEN OLAYALAR.
  • Yeni Okyanuslar,denziler,volkanik dağlar,depremler,volkanik adalar,tsunami,faylar,sıcak su kaynakları,okyanus ortası sırtlar.
DEPREMLER
Tektonik,Volkanik,Çökme Depremler. 
  • En fazla Pasifik Ateş Çemberi bölgesinde %80 oranında Tektonik depremler görülür.
  • 2.Deprem Kuşağı ise Akdeniz,Himayala deprem kuşağıdır.(Hazar denizi ve çevresiTürkiye,İran,Yunanistan,İtalya,Himayala)
  • İskandinav ülkeleri,Brezilyanın Doğusu,Avusturalya,Sibirya,Kanada depremlerin az görüldüğü yerlerdir.
DEPREM KUŞAKLARI
  1. Avrasya levhası
  2. Afrika levhası
  3. Arap Levhası
  4. Kuzey Amerika Levhası
  5. Güney Amerika Levhası
  6. Hindistan Levhası
  7. Antarktika LevhasI
  8. Avustralya Levhası
  9. Pasifik Levhası
  10. Nazaka( Naska) Levhası
  11. Filipin Levhası
  12. Kokos levhası
  13. Karayip Levhası
  14.  Skotya Levhası
SU KAYNAKLARI
  • Dünyanın %71 sularla kaplıdır.Bu suyun %97'si tuzlu %3 kısmı tatlıdır.
  • Ülkemizde suyun %72'si tarımda,%16'sı içme ve kullanımda,%12'si sanayide kullanılır.
  • Ülkemizde 90-120 litre olan kişi başına su tükütemi,Batı avrupada 600-650,Afrikada 2-3 litredir.
 SU KAYNAKLARI(Deniz ve okyanuslar)
  • Kıtalar arasındaki büyük çukurların suyla dolması sonucu geniş ve derin su kütlelerine okyanus denir.
  • Okyanus ve karaların iç kısımlarına  sokulmuş olan su kütlelerine deniz denir.
 GÖLLER(%87)
  • Çeşitli nedenlerle kara üzerinde oluşmuş çukurlara su birikmesine göl denir. 
  • İklim,Jeolojik yapı,yer şekillerine bağlı olarak değişkenlik gösteren göller vardır.
  • Göl suları Tatlı,tuzlu,sodalı,acı olabilir.Bunun nedeni:Yerin yapısı,büyüklüğü,derinliği,gideğenin olmaması.
  • Göller 2 ye ayrılır.Doğal/ yapay,olmak üzere.Doğal Göllerde 5 ayrılır kendi aralarında.
DOĞAL GÖLLER
  • TEKTONİK:Bu göller, yer kabuğu hareketi sonucunda oluşangramel sahalarının sularla dolması ile meydana gelir.(NYssa,Tanganika,Victorya,Baykal)
  • VOLKANİK:Volkanik patlamalarla oluşmuş,Kalker,maar,kalderaların suyla dolması sonucu oluşan göllerdir.(Japonya,İtalya,Endonezya,Türkiye)
  • KARSTİK:Kalker,Jips,Kaya Tuzu gibi eriyebilen kayaçların olduğu alanlarda oluşan dolin ve obrukların suyla dolması sonucu oluşan göllerdir.
  • (Prespa,Ohri,İskodra)
  • BUZUL:Buzulların aşınması sonucu oluşan çanakların suyla dolması sonucu oluşur.(Kanada,Norveç,Finlandiya,Danimarka)
  • SET:
  • DOĞAL:Uzunca bir çukurluğun önünün herhangi bir kütle ile kapanması sonucu geride kalan çukurun suyla dolmasıyla oluşur.
  • ALİVYAL:Akarsuların taşıdığı alivyalların vadi boyunda aralarda ve deniz kıyılarında sertleşmesi sonucu oluşur.
  • HEYELAN:Heyelanla gelen kütlelerin akarsu vadilerinin önünü kapatması sonucu oluşan göller.
  • KIYI SET:Koyların önünü kıyı setleriyle kapatması sonucu oluşan göllerdir.
  • VOLKANİK:Volkandan çıkan lavların,uzun bir çukurluğun önünü kapatması sonucu oluşur.
  • MOREN:En fazla kuzeybatı Avrupada görülür.Buzul aşındırmasıyla ortaya çıkan morenlerin buzulların erime sınırlarına kadar ulaşarak buzul vadinin önünü tıkamasıyla oluşur.

18 yorum:

  1. kardeşim çok saol ellerine sağlık süper olmuş bütün bilgiler kısa ve açıklayıcı tekrar saol

    YanıtlaSil
  2. sağolasın kardeşim sayende coğrafyadan yüksek alacağım

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. sen hangi okulda okuyorsun

      Sil
  3. harikasın valla harikasın çok işime yaradı teşekkürler

    YanıtlaSil
  4. Allah razı olsun ne diyeyim..

    YanıtlaSil
  5. kardeşim allah razı olsun çok sağol çok yardımcı oldu

    YanıtlaSil
  6. Allah Razı olsun.Çok işime yaradı.

    YanıtlaSil
  7. Sayın admin bey göl kısmında küçük bir hata yapmışsınız göller ikiye değil üçe ayrılır doğal yapay ve karma yapılı göller diye teşekkürrler kolay gelsin...

    YanıtlaSil
  8. çok kısa olmuş bence ama eline sağlık

    YanıtlaSil
  9. çok güzel :D :D

    YanıtlaSil
  10. süper olmuşşş :)

    YanıtlaSil
  11. Gercekten cok işime yarayacak cok saolun

    YanıtlaSil
  12. sana puanım 10 ganka :D haha

    YanıtlaSil
  13. Yarın ilk ders sınavdı ne bok yıcegımı hiç bılmıyodum çok saol ya.

    YanıtlaSil
  14. adamsın sabahtan beri bunu arıyom

    YanıtlaSil
  15. allah razı olsun kardeşim

    YanıtlaSil
  16. Biz sayısal bir kesim olarak kitapta mavi yerleri işlemiyoruz. Burada bizi ilgilendirmeyen bölümler var beğenmedim

    YanıtlaSil